We ruilen de rust in voor de chaos. Joburg op een halve dag bezoeken is keuzes maken. Eerst stoppen we aan de hoogste toren van de stad; de Carlton Center Office Tower met 50 verdiepingen en 223 m hoog. Binnen zijn oa een winkelcentrum en bureaus voorzien. Via het ongelooflijk drukke winkelcentrum banen we ons een weg naar de torenlift. Het ziet er letterlijk en figuurlijk zwart van het volk. Ik moet lang zoeken om een blanke te zien. Als ik er enkele spot, lijken me het ook toeristen te zijn. Thomas legt ons uit dat deze winkels redelijk goedkoop zijn en dat blanken de duurdere winkels verkiezen. Mij lijkt dit eerder gewoon een hele grote versie van Wijnegem. Met alles er op en er aan. De winkels zien er niet 'goedkoper' uit.
Via de lift komen we in het topje van de toren; een panoramazaal terecht. Oud en versleten, maar ideaal om een zicht te krijgen op de (blanke, rijke, en arme, zwarte) wijken en de oude mijnen in de stad. Je kan de bergen puin van de vroegere goudmijnen heel goed onderscheiden. Wat een grote drukke chaotische stad!
aanschuiven en hopen op spotgoedkope aanbiedingen in de Aziatische winkeltjes
die hier meer en meer opduiken
even de rem of een band repareren op de hoek van de straat
Daarna volgen we een rondleiding door (de sinds 1983 gesloten) oude gevangenis (voorheen een fort)op Constitution Hill (waar Mandela en Ghandi ooit opgesloten zaten) en bezoeken het grondwettelijk hof. Dat (zeer symbolisch) naast de oude gevangenis ligt.
OMG! De verhalen en de foto's die je leest en ziet, zijn zo erg. Ik snap niet dat zulke mensonwaardige toestanden in de jaren 80 nog bestonden.
Vastgebonden op de ideale hoogte om zweepslagen te kunnen geven...
''It is said that no one truly knows a nation until one has been inside its jails,
and South Africa treated its imprisoned African citizens like animals''
Nelson Mandela
Hoe kunnen mensen andere medemensen zo behandelen? Ik blijf ervan versteld staan. Net zoals in Cambodja en Vietnam zijn we weer getuige van hoe beestachtig mensen kunnen zijn.
En ook binnen de gevangenis was er onderscheid tussen blanken, Aziaten en zwarten.
We spreken altijd vol lof over de ontdekkingsreizigers die lef en moed hadden. Maar overal hebben ze de oorspronkelijke bevolking onderdrukt en van hun cultuur, geloof en vrijheid beroofd! Dat heeft mijn geschiedenislerares me niet geleerd hoor.
De Nederlanders en de Britten hebben indertijd Zuid-Afrika ingenomen. Ze hebben Apartheid ingevoerd en mensen onderdrukt, afgezonderd in townships en monddood gemaakt. Apartheid is afgeschaft, maar de macht zit nog altijd bij de blanke minderheid en de president kan heel moeilijk die macht doorbreken.
De gids vertelt vol passie over de nieuwe waarden in haar land sinds de onafhankelijkheid. In het grondwettelijk hof dat naast de oude gevangenis gebouwd werd. Vol van symbolen en hergebruikt materiaal. Veel verwijst naar gelijkheid (11 talen en dus 11 stoelen voor 11 rechters, zwarte koeienhuiden met witte strepen voor blank en zwart, ...). Het gebouw is deels in glas gemaakt zodat iedereen binnen kan zien (transparantie) maar ook zodat iedereen buiten het verleden kan zien,, hoe het vroeger was en hoe het nooit meer mag worden.
Het volk zit op gelijke hoogte met de rechters.... Telkens zie je ook de boom terug komen die symbool staat voor de oude boom in het dorp waaronder het volk zat en waaronder recht gesproken werd.
En het klinkt heel mooi. Maar de praktijk en de theorie liggen nog ver van mekaar. Spijtig genoeg. En dat maakt Thomas onze chauffeur ons snel duidelijk met zijn boeiende ervaringen. Hij heeft 10 j geleden zijn job in Zimbabwe opgegeven om gids te worden in Zuid-Afrika. In Zimbabwe was er niks zekerheid, stond alles op losse schroeven en hij wil zijn zoon die geneeskunde studeert, de kans geven om in het buitenland (Leuven?) te specialiseren. Hij vertelt volop over de realiteit. De impact van de overheid, de manipulatie van de rijke Boers samen met de banken en de corrupte ambtenaren. We krijgen tijdens die enkele uren in de auto van Thomas een ongelooflijke les in economie en internationale politiek en gerechtigheid. Wat een boeiende verrijkende gesprekken en discussies!
Thomas is geen doorsnee gids/chauffeur, maar een intelligente, clevere zwarte. Ik hoop echt dat hij (en zijn zoon) ooit dezelfde kansen krijgt als een doorsnee blanke.
Op een vorige gidstoer begeleidde hij een team internationale artsen. Ze stopten in een beter café om iets te drinken, en de 2 Kenianen in het team werden niet bediend... Ze waren (naast de gids) de enige zwarten...
En tijdens onze canopy wilde Thomas een nieuw etablissement in de buurt verkennen. Zag er mooi uit en was misschien een leuke tussenstop voor zijn gasten... Aan de poort zat een bewaker en hing een bordje Full. Hij vroeg om het domein eens binnen te mogen om te zien wat ze te bieden hadden. En hij mocht niet binnen... De auto met blanken voor hem en achter hem mochten wel binnen...
Het is echter niet alleen een kwestie van kleur, integendeel! Het is ook zwart onderling (de stammen leven ook niet in verdraagzaamheid samen) en blank onderling (de Boers VS de Britse kolonisten). Maar blank versus zwart valt natuurlijk het meeste op.
Daarna rijden we door Soweto. En bezoeken het huisje van Mandela.
Soweto is een wijk grenzend aan Joburg. Maar zo compleet anders. Kleine huizen, kleurrijke straten. Ook chaos maar helemaal anders. Vol leven en warm. Gezellige drukte.
Iedereen zei dat het huisje van Mandela niks voorstelt. En eigenlijk is dat zo.
Maar voor mij is het een lesje in nederigheid. Ook als is het een toerist trap, en wemelt het er van bezoekers... Ik vond het een eer even in de piepkleine keuken van zo een belangrijke mens te mogen staan.
Dit en nog veel meer kleine en grote ervaringen in Zuid-Afrika en Mozambique hebben ons de afgelopen 14 dagen weer heel wat rijker, slimmer en verdraagzamer gemaakt. Meer energie en meer zuurstof! Onbetaalbare levenslessen.
En dat is waarom reizen ons zo boeit en ons zoveel voldoening geeft.
